نگاشته شده توسط: passionofanna | ژانویه 17, 2017

روایت تاریخی توهین خلخالی به شاهنامه ی فردوسی و پاسخ گزنده ی استاد محیط طباطبایی به او (روزنامه اطلاعات / 22 دی 1358)

25 اردی بهشت ، به نام فردوسی شاعر پرآوازه ی ایران نامگذاری شده است . گفته ها و نوشته های بی شمار درباره ی اهمیت شاهنامه در حفظ میراث فرهنگی و تاریخی ایرانیان ، ما را از هر گونه تکراری بی نیاز می سازد . شاهنامه بر خلاف عنوانش ، نه متنی در ستایش شاهان و تسلیم شدن در برابر استبداد ، بل حکایت شوریدن در برابر خودکامگان است . آنگونه که در روایت ضحاک ماردوش و کاوه آهنگر به اوج خود می رسد . البته این بدین منزله نیست که نشود بر سر مضامین و جنبه های روایی شاهنامه به نقد و بحث نشست ، با این حال نفی اهمیت نمادین شاهنامه ، تنها به نفی مضاعف انکار کنندگان آن خواهد انجامید .
با پیروزی انقلاب اسلامی ، از یکی از تندروترین روحانیون نزدیک به نواب صفوی پرده برداری شد . آخوند پر جنب و جوشی که در روزهای نخست انقلاب در کنار آیت الله خمینی بارها دیده شده بود ، اندک اندک به کابوس مرگ در باور ایرانیان بدل شد . کابوس خلخالی ، تنها به اعدامها و خشونت ورزی های بی پایان او ختم نمی شد ، بل گاه و بیگاه که از کشتن مخالفان فارغ می شد ، به کسوت اندیشمندی کلبی مسلک درمی آمد ، و درباره ی تاریخ و فرهنگ ایران به سخنرانی می پرداخت . ماجرای مسافرت خلخالی به امیر نشین دوبی و سخن گفتن از ضرورت تغییر نام خلیج فارس به « خلیج اسلامی » به کرات نقل شده است . با این حال شاید کمتر جایی به اظهارات خلخالی درباره ی فردوسی و آفریده ی سترگ او شاهنامه پرداخته شده باشد .

خلخالی که در روزهای پایانی دیماه 1358 و در پرتپش تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری وارد مشهد شده بود ، در محوطه ی چمن دانشکده دکتر علی شریعتی دانشگاه مشهد ، برای مردم این شهر سخنرانی نمود . روزنامه ی اطلاعات در خبر کوتاهی ، به انعکاس دیدگاههای مشعشع خلخالی پرداخت ( این در حالی است که دیگر روزنامه ها از پرداختن به این موضوع خودداری کردند ! ) :
آیت الله خلخالی در این سخنرانی گفت : تاکنون چند بار تصمیم داشتم از کاندیداتوری ریاست جمهوری کناره گیری کنم ، اما بعضی از احزاب و سازمانها و دوستان از من خواستند تا همچنان به عنوان کاندیدا کار خود را ادامه دهم .
وی سپس فردوسی را به باد حمله گرفت و گفت : فردوسی از رستم خیالی و پادشاهان تعریف کرده ، در حالیکه در کتاب خود یک کلمه هم از انسان و انسانیت یا خراسانی رنج دیده نامی نبرده است .
آیت الله خلخالی افزود : شاهنامه فردوسی ، شاهنامه نیرنگ و دروغ ، و سرگرم کننده ی مردم بدبخت ماست .

قریب یک هفته بعد ، و در روزهایی که گویی برای کسی چندان مهم نبود میراث فرهنگی ایرانیان عرصه ی تاخ و تاز بنیادگرایانی چون خلخالی قرار گرفته است ، استاد محمد محیط طباطبایی در روزنامه ی اطلاعات ، پاسخ مستدلی به ادعاهای خلخالی داد . در این نوشته ( که متن کاملش را ملاحظه می کنید ) ، محیط طباطبایی با بررسی باورهای مذهبی فردوسی و زمانه اش ، درس دین شناسی به مردی می دهد که خود را فقیهی دینی می پنداشت . با این حال فراز پایانی پاسخ محیط به خلخالی تامل برانگیز است :
در سراسر شاهنامه جز آن مقدمه ایی کوتاه که بدان اشاره ای اجمالی شد ، دیگر چیزی دیده نمی شود که فردوسی را از مقام امانت در حد یک مترجم متنی به زبان شعر شیوا فرود آورد .آقایان عزیز ، در وقتی که مخدومقلی ترکمن معاصر و صابر شروانی و فضولی بغدادی و عظیم شروانی و کلنل فتحعلی آخوندف قفقازی هر روزه در مطبوعات و محافل سیاسی و مجامع ادبی و خیابانهای شهرهای ایران از طرف اجتماعات گوناگون در زیر سایه ی حمایت جمهوری اسلامی تجلیل و تعریف می شوند ، که بنیانگزار ادبیات زبان ترکمنی و ترکی آذربایجانی بوده اند .
آیا سزاوار است آقای خلخالی ، فردوسی و بنیانگزار و شعر و ادبیات عالی زبان فارسی دری و بزرگترین مورخ منصف و امین تاریخ سنتی ایران پیش از اسلام را از نظر عنایت خود بدور بدارندو با چنان لحن و تعبیر ناسزایی در سخنرانی دانشگاهی که به نام فردوسی افتخار می کند ، از بزرگترین شاعر شیعه ی فارسیگوی ایران یاد کنند ؟
فردوسی خیلی بزرگ است و این بزرگی مورد اعتراف جهانیان قرار دارد . شورویها بهترین چاپ شاهنامه ی او را با همکاری دهها خاورشناس و ادیب سوسیالیست در سالهای اخیر انتشار داده اند و هرگز متعرض مطلبی نشده اند که نقطه ی قابل ایراد گفتار شما بوده است . امیدواریم به جبران این بی محبتی در سخنرانی دیگری ، لااقل فردوسی را در حد مخدومقلی و صابر شروانی جای بدهند !
*****************************************************************************
البته جای خوشوقتی است که فردوسی سالها پیش درگذشته بود ، مگر نه بایستی انتظار می داشت تا رحمت و عطوفت عدل اسلامی خلخالی ، شامل حال او نیز گردد .
با این حال باید موضوع را فراتر از خلخالی ها دید . همین روزها در خبرهای مرتبط با نمایشگاه بین المللی کتاب آمده بود که از عرضه ی آثار فروغ فرخزاد ، صادق هدایت و محمود دولت آبادی جلوگیری شده است . آن هم در حالی که در پس سیاست یک بام و دو هوا ، سیل کتابهای مبتذل و رمانهای نازل عامه پسند به بازار عرضه می شود . این شاید همان اشاره ی بجایی باشد که محیط طباطبایی در پاسخش بر اظهارات خلخالی مورد توجه قرار داد . اینکه فردوسی ها به خصم حاکمیت گرفتار شوند و هنر و فرهنگ نازل تبلیغ و نشر شود !

Advertisements

Responses

  1. Polarbear جان،
    مثل هميشه بسيار عالي و بموقع،
    هميشه از ورق زدن تاريخ كنار شما و خواندن آن با شما لذت برده ام،
    با ديدن نوشته هاي شما و چند دوست ديگر متوجه شدم ه:
    ديگر چيزي از ديد تيزبين تاريخ اين مرز بوم از قلم نخواهد افتاد و ديگر تاريخ را فاتحان نخواهند نگاشت،
    ديكر قلم بمزد گيران وطن فروش توان تغيير و تدفين تاريخ و وقايع اين مرز بوم را نخواهند داشت حتا اگر تمام قلمها را بشكنند و تمام كتابها را بسوزانند.
    سپاس

  2. بسیار تحلیل و نتیجه گیری بجایی بود! بله آقایون سالهاست که دارند نقّاره را از سر گشادش میزنند!

  3. خلخالی نمادی از سیاهترین عقاید ولایت فقیه است
    زمانی که شخصی موسیقی , زبان مشترک انسان هارا حرام می داند بایستی به عمق جهالت وی پی برد حال چه رسد به اینکه بزرگترین مرد ایرانیان را به باد نکوهش بگیرد.
    امیدوارم این سایه شوم روزی از ایران برداشته شود.

  4. به امید روزی که همه ما چنان باشیم که به حقایق، همانطوری که هست نگاه کنیم و اعتقادات و آئین ما چون پرده ای بر روی چشمان ما نیوفتاده باشد.
    مرسی از ارائه این اطلاعات بسیار مفید و موثر در خصوص تاریخ معاصر ایران

  5. نفرين بر خلخالي كه نامش ياد اور مرك و ظلمت است ونفرين بر شوونيست متعفن(فردوسي) كه هنرش تبليغ كشتن فرزند به دست پدر وكينه نا مه اش(شاهنامه)سرشار از كشتن انسانها و خونريزي ملتها و توهين به انها و تحقيروتوهين به زنها.زنده باد ازادي ؛شادي؛ انسانيت؛ و شرافت

    • حالا علی جان شما داستانای فردوسی رو واقعی در نظر نگیر
      عزیز من اون داستانه نه واقعیت

      • سخن هرچه گويم همه گفته‌اند
        بر باغ دانش همه رفته‌اند

        تو اين را دروغ و فسانه مدان
        به يكسان روش در زمانه مدان
        از او هرچه اندر خورد با خرد
        دگر بر ره رمز و معني برد
        يكي نامه بود از گه باستان
        فراوان بدو اندرون داستان
        پراكنده در دست هر موبدي
        ازو بهر‌ه‌يي نزد هر بخردي
        زهر كشوري موبدي سالخورد
        بياورد كين نامه را كرد گرد
        بگفتند پيشش يكايك مهان
        سخن‌هاي شاهان و گشت جهان
        چو بشنيد از ايشان سپهبد سخن
        يكي نامور نامه افكند بن
        چنان يادگاري شد اندر جهان
        برو آفرين از كهان و مهان

      • فردوسي پرچم‌دار رهايي ايراني از چنگال سياه پليدي‌ست

      • شوونيست
        واژه‌اي كه تنها از دهان پان‌ترك‌ها به بيرون تراوش مي‌كند!

  6. درود بر شما . با اجازه قسمتی از این پست را در وبلاگ قرار دادم.

    • خواهش می کنم نجات گرامی

  7. سلام
    ممنون از مطلب تاریخی جالب و مهم،خسته نباشید

  8. آنا
    شما یکی از حامیان آقای بنی صدرید؟

    • خیر !

  9. خلخالی گربه کش دیوانه با پیروزی انقلاب از تیمارستان گریخته بود و مدتها با عنوان «قاضی شرع(!)» بدستور خمینی، جان مردم را ببازی گرفته و بیگناهان بسیاری را ناعادلانه و از روی فرمایش بخارات معده اعدام کرد. در اثر همین جنایات و نیز هذیانهای بیمارگونه بود که در آخر عمر طبق شهادت کسانی که آشنای نزدیک وی بودند باد کرده بود و آنچنان بدبو بود که نزدیکانش هم از دیدار وی اجتناب میکردند. این سزای آنکه به بزرگان ایران ناسزا بگوید!

  10. آقای علی احتمالا چپ گرای محترم، بیاد داشته باش پسر جان که اگر فردوسی نبود ایرانیان هم مثل مصریها کل فرهنگشان را از دست داده عرب میشدند. هرچند شاید امثال شما بی هویتی را با «اینترناسیونالیسم» عوضی گرفته باشید، اما بیشتر مردم ایران به بزرگان ادب و هنرشان و نیاکانشان بدیده احترام نگاه میکنند. پس شما هم احترام خود را نگاه بدارید و اگر خود سازنده و آورنده چیزی نیستید، لغو گویی در مورد دیگران را هم کنار بگذارید و بکاری باارزشتر بپردازید.

  11. باز هم همه نوشته هایم حذف شد

    • متاسفم رضاجان . همانطور که می بینید حجم مطالب صفحه ی اول به نصف کاهش پیدا کرده است ، ولی فیلترینگ همچنان آزاردهنده است .
      به فکر بلاگ موازی هم هستم

  12. خواهش می کنم وبلاگ موازی را راه بیندازید. نوشته های شما تأمل بر انگیز و خواندنی هستند اما زیادی پر دردسرند

  13. از امام محمد غزالي بچه‌باز تا خلخالي آدم‌كش و …. ، همگي با فرهنگ ايران دشمني داشتند و پاياني هم نخواهند داشت
    و جالب‌تر اينكه مردم ايران هرگز دست از فرهنگ خود برنداشتند

  14. سلام
    برخی از مطالب اخیرتان را خواندم. نگاه ویژه تان به مباحث اجتماعی و تاریخی در خور تامل است. امیدوارم ما مردم روز به روز بیشتر بدانیم که در گفتار و رفتارمان لازم است فهم مناسبی از اتفاقات روزگارانمان داشته باشیم تا با تصمیمات موضعی تکرار نامرادیها نکنیم.

  15. سلام
    خواهشي داشتم
    لطف كنيد در مورد بختيار و نحوه كشتنش يه مقاله بزاريد

    • حتما ، ولی در فرصت مناسب !

  16. آقای خلخالی یک بیمار روانی بود و به خودی خود مقصر نبود چون بر اثر هذیان به کارهای تندروانه ای که انجام می داد اعتقاد راسخ داشت و آن ها را صحیح ترین راه می دانست
    مشکل از زمامدار نظام بود که علیرغم اطلاع از این بیماری وی اورا مناصب مختلف می داد و از این شقاوت و جنون وی در راه رسیدن به اهدافش استفاده میکرد و فکر میکرد چون این اعمال به دست خلخالی انجام می شود گناهش نیز به پای او خواهد بود

  17. چی بگم

  18. […] روزنامه اطلاعات : دی ماه پنجاه و هشت (منبع تصویر) […]

  19. اصحاب عبا چو قاری قرآنند/ خود را چو خدا عالم بی چون دانند
    دیری است که این جماعت جهل و عما / ارباب خرد را همه کافر خوانند

  20. […] 15 می 2010 در 09:38 (علوم انساني) خلخالی که در روزهای پایانی دیماه 1358 و در پرتپش تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری وارد مشهد شده بود ، در محوطه ی چمن دانشکده دکتر علی شریعتی دانشگاه مشهد ، برای مردم این شهر سخنرانی نمود . روزنامه ی اطلاعات در خبر کوتاهی ، به انعکاس دیدگاههای  خلخالی پرداخت. وی سپس فردوسی را به باد حمله گرفت و گفت : فردوسی از رستم خیالی و پادشاهان تعریف کرده ، در حالیکه در کتاب خود یک کلمه هم از انسان و انسانیت یا خراسانی رنج دیده نامی نبرده است . آیت الله خلخالی افزود : شاهنامه فردوسی ، شاهنامه نیرنگ و دروغ ، و سرگرم کننده ی مردم بدبخت ماست .منبع […]

  21. آقاي خلخالي راست ميگفته مرگ بر شوونيسم كوروش گرا درود بر اسلام راستين زنده باد خلخالي مرگ بر كوروش و فردوسي و داريوش فروهرو كيخسرو و يزيد زمان مشايي جانم فداي اسلام

  22. […] روزنامه اطلاعات : دی ماه پنجاه و هشت (منبع تصویر) […]


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دسته‌ها

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: